به دنبال تولد اولين بزهاي تراريخته حاوي ژن فاكتور9 انعقادي در دی ماه سال گذشته، روز جمعه سوم ارديبهشت امسال دو بزغاله تراريخته حاوي ژن tPA انساني در پایگاه تحقیقاتی اصفهان پژوهشگاه رويان متولد شدند.
روابط عمومی پژوهشگاه رویان با اعلام این خبر افزود يكي از این بزغاله‌ها به علت نارسايي گوارشي پس از  هفت روز تلف شد اما بزغاله دیگر در سلامت كامل به سر مي برد و آزمايش‌هاي ژنتيكي که طی این مدت انجام شده است صحت  تراريختگی اين بزغاله‌ها را تایید می‌کند.
تولد دام‌های تراریخته تحول بسیار مهمی در دانش زيست فناوري کشور و سرآغاز شکوفایی در تولید داروهای خاص  محسوب می‌شود.
با توجه به آمار بالاي سكته هاي قلبي ناشي از ايجاد لخته هاي خون در كشور، توليد پروتئين tPA  كه توان بالايي در حذف سريع لخته هاي خون دارد از مدت‌ها پیش در دستور كار محققان پژوهشگاه رويان قرارگرفته است. برای نيل به اين هدف بزرگ،  محققان طي تحقيقات دامنه دار خود در عرصه شبيه سازي توانستند ضمن توليد انواع دام هاي شبيه سازي شده (رويانا، حنا ،تامينا،بنيانا و … ) گونه بز را به عنوان بهترين گونه جهت توليد دام تراريخته انتخاب کنند كه نهايتا منجر به تولد اولين بزهاي تراريخته حاوي ژن فاكتور 9 انعقادي با نام‌هاي شنگول و منگول در دی ماه سال گذشته شد.
در ادامه همین پروژه روز جمعه سوم ارديبهشت ماه امسال دو بزغاله  تراريخته حاوي ژن tPA انساني در پایگاه تحقیقاتی پژوهشگاه رویان در اصفهان  متولد شدند و آزمايش‌هاي ژنتيكي مؤيد تراريخته بودن اين بزغاله‌ها بوده است.
پروتئين نوتركيب tPA و چند گونه ديگر آن از پروتئين‌هاي مهمي هستند كه در درمان سكته‌هاي قلبي و مغزي مورد استفاده قرار مي‌گيرند. اين داروها كه در حال حاضر از طريق كشت سلولي توليد مي شوند در سبد دارويي كشورهايي از جمله آمريكا با مبلغي در حدود 1500 دلار براي هر آمپول موجود هستند.
اميد است كه تولد اين حیوان راهگشاي توليد انبوه اين دارو جهت ورود آن به سبد دارويي كشورمان شود. البته برای رسیدن به این مقصود بايد تعداد قابل توجهي از اين گونه بزهاي تراريخته توليد شوند كه پس از بلوغ و ورود به دوره شيرواري بتوان از شير اين دام‌ها جهت استحصال اين پروتئين ارزشمند اقدام گردد.
شايان توجه است که تاكنون در دنيا يك دارو حاصل از شير حيوانات تراريخته وارد بازار دارویي شده و داروي دوم نيز در فاز سوم كارآزمائي باليني است.  اميد مي رود كه كشور ما نيز به زودي به اين مجموعه بپيوندد.

اولين راهبرد توليد داروهایی که از پروتئین‌های نوترکیب انسانی ساخته می‌شوند، استفاده از باكتري‌هاي تراريخته بوده است که  به علت ناهمخواني بعضي از اين پروتئين‌ها با سيستم انساني هم اکنون از راهبرد دوم يعني  توليد اين پروتئين ها از طريق كشت سلول‌هاي تراريخته استفاده مي‌شود.
اما توليد ميزان زيادي از اين پروتئين‌ها مستلزم انكوباتورهاي بزرگ كشت سلولي، تجهيزات و صرف هزينه‌هاي بالاست. لذا توليد حيوانات تراريخته از طريق شبيه سازي افق جديدي در توليد داروهاي نوتركيب از شير پستانداران فراروي محققان گشوده است که اين روش امروزه به عنوان يكي از بهترين گزينه ها جهت توليد انبوه بسياري از مواد بيولوزيك انساني با كمترين هزينه ممكن برگزيده شده است.
در اين روش ابتدا پروتئين مورد نظر جهت استفاده دارويي يا تحقيقاتي انتخاب و ژن آن پروتئين از سلول‌هايي كه مولد اين پروتئين در بدن هستند جدا و تكثير مي‌شود. سپس ژن مورد نظر را با روش‌هاي مهندسي ژنتيك داخل يك حامل ژنتيكي كه داراي پروموتور (يا عامل بياني)  ژن يكي از پروتئين‌هاي تراوش شونده در شير باشد منتقل مي‌کنند. سپس حامل جديد را تكثير و به سلول‌هاي بدني تهيه شده از حيوان مورد نظر كه توان شير دهي بالا دارد منتقل مي‌کنند. پس از انتخاب بهترين رده سلولي كه حاوي ژن انساني مورد نظر شده است، از طريق فناوري شبيه سازي، آن سلول را جهت توليد حيوان تراريخته به كار مي‌گيرند.
روابط عمومی پژوهشگاه رویان